Tiles - mapy w kawałkach

Było już o pobieraniu danych z serwisów internetowych i łączeniu ich w jedną dużą mapę, teraz czas na coś odwrotnego - jak podzielić mapę na kawałki i udostępnić je w sieci. Takie kawałki zwą się po angielsku tiles (kafelki, cegiełki...), zaś sama czynność to tiling [kafelkowanie? głupio brzmi... to może lepiej już 'tajlowanie' ;) ].

Po co w ogóle dzielić? Odpowiedź jest prosta: chodzi o wydajność. Zamiast przesyłać wielkie pliki i ładować je w całości do pamięci lub co chwilę tworzyć obrazki od nowa (czyli tak, jak to jest w przypadku serwera WMS), o wiele lepiej jest z góry pociąć dane na części i udostępniać tylko to, co jest potrzebne w danej chwili użytkownikowi.
W każdym razie bez tajli i tajlowania nie byłoby tych wszystkich serwisów mapowych (Google Maps, Bing Maps) czy wirtualnych globusów (Google Earth, NASA World Wind).

Nie będzie to jednak szczegółowy poradnik krok-po-kroku, a raczej krótki przegląd i omówienie istniejących narzędzi, które ułatwiają w mniejszym lub większym stopniu to zadanie:

W skrócie - listopad

Krótki przegląd listopadowych newsów w przypadkowej kolejności:

• aktualizacje zdjęć w Google Earth i Maps: pierwszy raz 3 listopada i drugi raz 19 (w Polsce dodano Szczecin w rozdzielczości 50cm z GeoEye-1) - plik kml z zaznaczonymi uaktualnionymi obszarami - dodano też historyczne zdjęcia Berlina z 1945 i 1953 roku (ale tu ciężko mówić akurat o "aktualizacji" :)
  
• aktualizacja zdjęć w Bing Maps skupiona głównie na Europie Środkowej i Wschodniej (prawie 180 000 km2), na Polskę przypadło aż 25 000 km2 - m.in. Słupsk, Kraków, Rzeszów, Toruń - lokalizacje można sprawdzić na mapie
• nowy wygląd i nowe funkcje na stronie Bing Maps: modyfikowanie trasy metodą drag'n'drop oraz łatwe wklejanie mapki na własną stronę www - czyli coś, co Google ma od ponad 2 lat... ([1] i [2])
• nowa wersja darmowego programu GIS tworzonego w Hiszpanii - gvSIG 1.9 - jeśli chodzi o funkcjonalność, to nie ustępuje on wspominanemu niedawno QGISowi (a nawet wręcz przeciwnie), warto wspomnieć też, że gvSIG posiada polską wersję językową
• japońska agencja kosmiczna JAXA opublikowała dane zebrane przez księżycową sondę Kaguya/Selene - można je oglądać w przeglądarce 3D zbudowanej na bazie World Wind Java
• World Wind Java SDK oraz World Wind Java WMS Server zostały nagrodzone tytułem NASA Software Of The Year Award
• Google Earth 5.1 nie jest już w fazie beta...
• ...a Google Earth dla telefonów Apple iPhone ma nową wersję 2.0
• wypuszczono aktualizację Sketchup 7.1 zawierającą poprawki drobnych błędów...
• ...oraz dodano nowe funkcje i miasta do narzędzia Building Maker
  
• chyba w celu uczczenia GIS Day firma ESRI uruchomiła wiki poświęconą tematyce GIS
• okolicznościowe wydanie biuletynu europejskiej agencji kosmicznej ESA z okazji 30. rocznicy wystrzelenia pierwszej rakiety Ariane - warto obejrzeć nawet same zdjęcia - co ciekawe, Polska nie jest członkiem ESA...
• "uwolnienie" map z zasobu brytyjskiej agencji rządowej Ordnance Survey (taki GUGiK)... - ale o tym szerzej w następnej notce (już wkrótce - mam nadzieję)
  

W skrócie - październik 2009

• 2 tygodnie temu wystrzelono satelitę WorldView-2, który pozwala na wykonywanie zdjęć (panchromatycznych) w rozdzielczości 46cm/px (dla zwykłych odbiorców komercyjnych dostępne będzie "jedynie" 50cm). Wczoraj opublikowano natomiast pierwsze fotografie, przedstawiające miasta Dallas i San Antonio w USA. Dane trafią głównie do serwisu Bing Maps (Microsoft ma umowę z firma DigitalGlobe; logo Bing znalazło się na rakiecie), ale spodziewać się należy ich również w produktach Google i innych firm (podpisana umowa nie jest umową na wyłączność).
• Google wydało Building Maker czyli działający w przeglądarce internetowej prosty (prostszy nawet od Sketchupa) kreator trójwymiarowych modeli budynków. Obsługa sprowadza się do rysowania prostych brył na tle dostarczonych przez Google ukośnych zdjęć lotniczych - więcej na blogu Miasta 3D. Nawet jeśli ktoś nie ma ochoty na modelowanie, to i tak warto zajrzeć na nowy serwis w celu obejrzenia dostępnych w nim zdjęć (w Polsce mamy centrum Warszawy). Można więc traktować go jako taką mniej wygodną namiastkę trybu Bird's Eye znanego z Bing Maps.
• StreetView dla Pragi - czeska stolica posiada już zdjęcia wykonane z poziomu ulicy, a to pozwala sądzić, że już wkrótce widoku ulicy doczekamy się także dla Polskich miast: Warszawy i Krakowa.
• na koniec jeszcze trochę w nawiązaniu do niedawnej konferencji PTIP i dyrektywy INSPIRE: ciekawy artykuł w serwisie prawniczym VaGla Bitwa o mapy i GIS a "ponowne wykorzystanie informacji" oraz rozporządzenie Komisji Europejskiej 976/2009 ws. usług sieciowych [czyli WMS, WFS], w którym najważniejszy jest Załącznik I - Jakość usługi, a w nim mowa m.in. o czasie wykonania zapytania GetMap wynoszącym max 5 s czy dostępności na poziomie 99% - jak w tym świetle wypada polski Geoportal pozostawiam każdemu do oceny...
  

Zdjęcia SPOT dla Polski w Google Earth

Dzisiaj nastąpiła kolejna aktualizacja danych w Google Earth. Pierwsze co rzuca się w oczy, to odmieniony widok Polski. Doczekaliśmy się w końcu pokrycia całego naszego kraju zdjęciami o rozdzielczości 5m* pochodzącymi z francuskiego satelity SPOT, które zastąpiły dotychczasowego amerykańskiego Landsata (rozdzielczość 15m). Oczywiście wszystkie "łaty" czyli obszary w wyższej rozdzielczości (>1m) zostały zachowane.

XIX Konferencja Polskiego Towarzystwa Informacji Przestrzennej

W dniach 5-7 października w Bibliotece Narodowej w Warszawie odbyła się XIX Konferencja PTIP Modernizacja polskich zasobów geoinformacyjnych w świetle INSPIRE.

Od spraw związanych z INSPIRE zaczęła konferencję Jolanta Orlińska (główny geodeta kraju). W swojej prezentacji oprócz wybranych aspektów wdrażania dyrektywy, związanych z nią problemów i przyszłych korzyści, zawarła też kilka kwot dot. projektów prowadzonych przez GUGiK:

• 89 mln zł na Geoportal 2 (do roku 2012)
• 170 mln na Georeferencyjną Bazę Danych Obiektów Topograficznych (2013)
• 45 mln na TERYT2 (2011)
• 170 mln na system ostrzegania o zagrożeniach ISOK (2009-2013)
  

(Co do samego INSPIRE w Polsce, to termin uchwalenia odpowiedniej ustawy przez Sejm minął 15 maja br. [nowy termin to maj 2010], zaś pełne wdrożenie ma nastąpić dopiero w roku 2019.)

Pierwszy dzień poświęcony był głównie tematyce kształcenia w dziedzinie geoinformacji. Spośród wielu prezentacji warto wspomnieć o wystąpieniu prof. Stepnowskiego z Katedry Systemów Geoinformatycznych Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej. Katedra ta może się pochwalić nowoczesnym programem nauczania (tematyka WebGIS, nawigacja GPS, aplikacje mobilne) oraz posiadaniem równie nowoczesnego sprzętu (m.in. własna stacja naziemna do odbioru danych z satelitów i... konsola XBOX służącą do wizualizacji 3D).
Także w pozostałych wystąpieniach duży nacisk kładziono na kwestie związane z geoinformatyką i dostosowywaniem programu nauczania do gwałtownie zmieniającej się technologii oraz wymagań ze strony rynku pracy. W opinii większości uczestników obecnie polskie uczelnie produkują niedouczonych absolwentów (co roku na kilkunastu państwowych wydziałach geodezyjnych studia kończy ok. 5000 osób).

QGIS 1.3.0 Mimas

Ukazała się nowa wersja programu Quantum GIS o nazwie kodowej Mimas.
QGIS nazywany jest przez twórców oprogramowaniem GIS przyjaznym użytkownikowi i nie ma w tym żadnej przesady - program jest nie tylko prosty w obsłudze (co nie oznacza jednak, że ma skromne możliwości - wręcz przeciwnie*), ale, co ważne będzie szczególnie dla początkujących, posiada też polską wersję językową. Udostępniany jest bezpłatnie na licencji GNU GPL, wspiera wszystkie popularne systemy operacyjne (Windows, Mac, Linux).
QGIS można pobrać ze strony projektu.

Warto zapoznać się z dokumentem Wprowadzenie do Quantum GIS przygotowanym przez Milenę Nowotarską, omawiającym najważniejsze funkcje programu, oraz z kursem Quantum GIS Roberta Szczepanka. W razie problemów pomocą służy powstałe niedawno polskie forum QGIS.

*QGIS pozwala na wyświetlanie i edycję map z wielu źródeł (pliki wektorowe i rastrowe, serwery WMS i WFS, bazy PostGIS, odbiorniki GPS, OpenStreetMap). Możliwe jest stosowanie pluginów dodających nowe funkcjonalności. Może też służyć jako graficzny interfejs do bardziej rozbudowanego GIS czyli GRASS.